Ödemelerde Tevsik Zorunluluğu

TEVSİK ZORUNLULUĞU İLE İLGİLİ DÜZENLEMELERE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR

 

Bilindiği üzere, 213 Sayılı Vergi Usul Kanunun mükerrer 257. maddesinin birinci fıkrasının 2. numaralı bendi ile; Mükelleflere muameleleri ile ilgili tahsilat ve ödemelerini banka, benzeri finans kurumları veya posta idarelerince düzenlenen belgelerle tevsik etmeleri zorunluluğunu getirmeye ve bu zorunluluğun kapsamını ve uygulamaya ilişkin usul ve esaslarını belirleme hususunda Maliye Bakanlığı’na yetki verilmiştir.

 

Konuyla ilgili ilk düzenlemeler, 320,323 ve 332   Seri Nolu V.U.K genel tebliğlerinde yapılmış olup bu tebliğlerde de özetle  Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenler, defter tutmak zorunda olan çiftçiler, serbest meslek erbabı ile vergiden muaf esnafın kendi aralarında yapacakları ticari işlemleri ile nihai tüketicilerden (Türkiye’de mukim olmayan yabancılar hariç) mal veya hizmet bedeli olarak yapacakları,8.000,00 TL aşan tahsilat ve ödemelerinin 01.08.2003 tarihinden itibaren banka veya özel finans kurumları aracı kılınarak yapılması ve bu kurumlarca düzenlenen dekont veya hesap bildirim cetvelleri ile tevsiki zorunludur.  Tespit edilen tutarı aşan avansların da banka veya özel finans kurumlarınca düzenlenen belgelerle tevsiki zorunludur. Tespit edilen tutarın üzerinde kalan işlemlerin tevsik zorunluluğundan kaçınmak amacıyla parçalara ayrılması kabul edilmeyecek, aynı günde aynı kişi veya kurumlarla yapılan işlemler tek bir ödeme veya tahsilat kabul edilecektir. Tespit edilen tutarı aşan her türlü mal ve hizmet bedeli, avans, depozito, pey akçesi gibi ödeme veya tahsilatları tevsik zorunluluğu kapsamına alındığı açıklanmıştır.

 

 

Burada bir dikkat edilmesi gereken  husus da 8.000,00 TL’lık tutara Katma Değer Vergisinin dahil olduğudur. Örneğin mal bedeli 7.900,00 YTL %18 KDV 142,20 TL ise KDV dahil mal bedeli (7.900,00 + 142,20) =8.042,20 TL olduğundan bu tutar da tevsik kapsamında olacaktır.

 

 

 

 

Tevsik Zorunluluğu Olmayan Ödeme ve Tahsilatlar

 

Tevsik zorunluluğu kapsamına giren kişiler ile nihai tüketicilerin,

 

1- Genel ve katma bütçeli idareler ile döner sermaye işletmelerinde,

 

2- Sermaye piyasası aracı kurumlarında,

 

3- Yetkili döviz müesseselerinde,

 

4- Noterlerde,

 

5-Tapu Dairelerinde,

 

Yapılan işlemlere konu ödeme ve tahsilatların belirtilen kurumlar aracı kılınarak yapılması zorunlu bulunmamaktadır.

 

Konuyla ilgili tebliğlerde yer alan tevsik zorunluluğuna tabi ödemelerle, tevsik zorunluluğu bulunmayan ödemeler hakkında yapılan açıklamaların birlikte değerlendirilmesinde defter tutmak zorunda olmayan çiftçilerden yapılan alımlar karşılığındaki ödemelerin hangi esasa tabi olduğu hususunda net bir belirlemenin bulunmadığı gibi halen mevcut bir belirsizliğin olduğu da ortadadır.

 

 

Bu hususta Gelir  İdaresi tarafından verilen görüşlerin bir kısmına aşağıda yer verilmiştir.

 

Konya Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 28.08.2009 tarih ve VUK-2-3508/916 sayılı özelgesinde, defter tutmak zorunda olmayan çiftçilerden müstahsil makbuzu düzenlenerek yapılan alımlara ait  ödemelerin, limite bakılmaksızın banka, özel finans kurumları veya posta idarelerini aracı kılarak yapma zorunluluğu bulunulmadığı belirtilmesine karşılık, halen Gelir İdaresi Başkanlığı’nın internet sitesinde yer alan Amasya Defterdarlığı’nın 10.02.2011 tarih ve B.07.4.DEF.0.05.10.00-2010/VUK-3 sayılı özelgesinde ise, zirai mahsul ve hayvansal ürün alımlarının 8.000 TL'nin üzerinde bulunması halinde, ödemenin, anılan tebliğlerde belirtilen kurumlar aracı kılınarak yapılması gerektiği belirtilmiştir.

 

 

Tevsik Zorunluluğuna Uyulmamasının Vergi Kanunları Karşısındaki Durumu

 

                Tahsilat ve ödemelerini banka, benzeri finans kurumları veya posta idarelerince düzenlenen belgelerle tevsik etme zorunluluğuna uymayan mükelleflerden her birine, her bir işlem için  V.U.K mükerrer 355 maddesine   göre uygulanan cezalardan  az olmamak üzere(Birinci sınıf tüccarlar ile serbest meslek erbabı hakkında, 2012 yılı için 1.170,00 TL ikinci sınıf tüccarlara ise 580,00 TL dir.) işleme konu tutarın % 5'i nispetinde özel usulsüzlük cezası kesilir hükmü getirilmiştir.

 

Söz konusu cezalar herhangi bir vergi inceleme raporuna bağlı olmaksızın doğrudan vergi dairesi müdürlüklerinin tespitleri üzerine kesildiği takdirde uzlaşma yolu da kapalıdır.

 

KATMA DEĞER VERGİSİNDE DÜZENLENEN SORUMLULUK

Katma Değer Vergisi Kanununda düzenlenen indirim mekanizması suretiyle,  Mükellefler mal ve hizmet alımında ödedikleri katma değer vergilerini kendileri tarafından hesapladıkları katma değer vergisinden indirebilmekte ve böylece Katma Değer Vergisi işletmeler üzerinde kümülatif bir yük oluşturmamaktadır.

 İndirilen veya iadesi konusu yapılan katma değer vergilerinin önceki safhalarda hazineye intikal ettirilmediğinin tespiti halinde hazineye intikal etmeyen katma değer vergileri nedeniyle malın, alım/üretim-son satış zincirindeki tüm mükellefler müteselsilden sorumlu tutulmuştur.

Ancak, Katma Değer Vergisi Kanunun 84 Numaralı genel tebliğinin III. Müteselsil Sorumluluk bölümünde, “alıcıların katma değer vergisi dahil toplam işlem bedelini;

-4389 sayılı Bankalar Kanunu hükümlerine göre faaliyette bulunan banka veya özel finans kurumları vasıtasıyla ödemeleri ve banka veya özel finans kurumuna yapılacak ödeme sırasında düzenlenecek belgede satıcının (veya adına hareket edenlerin) adı-soyadı (tüzel kişilerde unvanı) ile banka veya özel finans kurumundaki hesap numarasını ve vergi kimlik numarasını doğru olarak yazdırmaları,

-ödemenin çekle yapılmış olması halinde Türk Ticaret Kanununun 697 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkrasına uygun olarak çek düzenlemeleri ve lehine çek keşide edilenin vergi kimlik numarasını yazmaları, halinde müteselsil sorumluluk uygulaması ile muhatap tutulmazlar.” hükmü yer almaktadır.

Diğer yandan, banka sistemi içinde kaldığı sürece bir mal veya hizmet bedelinin müşterinin kendi çeki ya da tarafına ciro edilen çekin ciro edilmesi suretiyle ödenmesi ve cironun tam veya beyaz ciro olarak yapılması mümkündür.  Ancak ciro edilmek suretiyle alınan çekin alınan mal ve hizmet karşılığı ciro edilerek devrinde müteselsil sorumlulukla karşılaşılmaması ve özellikle KDV iadesi alan işletmelerde haklarında olumsuz tespit veya SMİYB kullanma raporu bulunanlardan alınan mal veya hizmetler için herhangi bir engel ile karşılaşmadan genel esaslara göre işlem yapılabilmesi için tam ciro ile devredilmesi gerekmektedir. Müşteriden alınan çekin tam ciro yapılması halinde ciranta olarak çekin arka yüzüne, ciro edilecek satıcının adı-soyadı veya unvanının, vergi kimlik numarasının ve ödeyiniz ibaresinin yazılıp imzalanması zorunludur. 

Mal ve hizmet bedellerinin tam ciro ile ödenmesi halinde ayrıca “Çek teslim bordrosu” da düzenlenecektir. Çekin önlü-arkalı fotokopisinin de bordroya eklenmesi ispat açısından son derece gerekli bir işlemdir.

Bu bordroda hem çeki daha önce düzenlemiş veya ciro etmiş olanların adı-soyadı/unvanı ile çek tutarı, hem de mal ve hizmet alımı karşılığında kendisine ciro yapılan satıcının veya yetkilisinin adı-soyadı/unvanı, vergi kimlik numarası ile imza ve kaşesinin bulunması zorunludur.       

Bu durumda, tutarı 8.000 TL’nı aşıp aşmadığına bakılmaksızın banka veya özel finans kurumları aracı kılınarak ödeme yapıldığı sırada Katma Değer Vergisi uygulamasında müteselsil sorumlulukla karşılaşılmaması ve özellikle KDV iadesi alan işletmelerde, haklarında olumsuz tespit veya SMİYB kullanma raporu bulunanlardan alınan mal veya hizmetler için herhangi bir engel ile karşılaşmadan genel esaslara göre işlem yapılabilmesine yönelik olarak, düzenlenen Çek, EFT, Havale v.b. belgeler üzerinde 84 nolu KDV genel tebliğinin III. Müteselsil Sorumluluk bölümünde, yukarıda ayrıntılı olarak belirtilen düzenlemelere uyulması gerekmektedir.

 

Anılan tebliğdeki hükümlere göre düzenlenen Çek, EFT, Havale  belgelerinin önlü-arkalı fotokopilerinin harcama faturalarına eklenmesinin de ileride gerekebilecek ispat için son derece yararlı olacaktır.

 

                Bu nedenle, konunun önemi ve ileride ağır bedellerle karşılaşılmaması amacıyla tevsik zorunluluğu ile ilgili yukarıda yapılan açıklamaların dikkatte alınmasını önemle rica ederim. Mersin,05.08.2011

 

 

 

                                                                                                                                                

Diğer Duyuru Başlıkları